Dünyanın
kesinleşmiş petrol rezerv cari üretim düzeyini 42 yıl daha sürdürebilecek
düzeyde bulunuyor. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından
Uluslararası Enerji Ajansı verileri dikkate alınarak hazırlanan, "Türkiye
Petrol Piyasası Raporuna" göre, 2005 yılı sonunda dünyanın kesinleşmiş
petrol rezervi 1,293 milyar varil olarak belirlendi. Rezervlerin yüzde
62’si Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgelerinde toplanıyor. Tüm rezervlerin
yüzde 20’si ile Suudi Arabistan dünyanın en büyük petrol rezervlerine
sahip ülkesi konumunda bulunuyor. En büyük rezerve sahip 20 ülkenin 7’si
de Kuzey Afrika bölgesinde yer alıyor. Dünyada kesinleşmiş petrol rezervi
üretim düzeyini 42 yıl daha sürdürebilecek düzeyde bulunurken, Kanada
rezervleri en az işlenmiş ülke olarak mevcut üretimini 200 yıl daha
sürdürebilecek rezervlere sahip.
DÜNYA ORTADOĞU’YA BAĞLI
2005 yılında gerçekleşen günlük ortalama 83,6 milyon varillik
petrol üretiminin 35,5 milyon varili ve 2006 yılında gerçekleşen
günlük ortama 84,5 milyon varillik petrol üretiminin 35,2 milyon varili
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ülkeleri tarafından yapılıyor.
Dolayısıyla dünya petrol üretiminin yüzde 40’ından fazlası OPEC ülkeleri
tarafından sağlanıyor. OPEC ülkelerini yüzde 10,8 ile Suudi Arabistan,
yüzde 4,7 ile İran, yüzde 3 ile Venezuela, yüzde 2,8 ile Nijerya takip
ediyor.
EN ÇOK ABD TÜKETİYOR
Rapora göre, 2005 yılında
küresel petrol talebi günlük 83,7 varil, 2006 yılında 84,5 milyon varil
düzeyinde gerçekleşti. ABD tek başına günlük 20,6 milyon varil ile en
büyük petrol tüketicisi ülke konumunda bulunuyor. Dünya enerji talebinin
yüzde 58,1’lik kısmı OECD ülkelerine, yaklaşık dörtte birlik kısmı da
sadece ABD’ye ait bulunuyor.
-PETROL FİYATLARININ DÜNYADAKİ
GELİŞİMİ- Fiyatların dünyadaki gelişimine bakıldığında, ham petrol
fiyatları, 2004’ün ikinci yarısından itibaren 30 dolar/varil civarındaki
seviyesinden hızlı bir yükseliş eğilimine girdi. 2005 yılının son
çeyreğinde 60 dolar/varil düzeyinde bir duraklama gösterdikten sonra,
2006 yılı Temmuz ayında 75 dolar/varil civarına ulaştı. Fiyatlardaki ani
yükseliş dünya piyasalarında petrol fiyatlarının 100 dolar/varil
seviyelerine kadar artarak dünyada yeniden bir petrol krizinin yaşanacağı
endişelerini beraberinde getirdi. Ancak gerek ABD’deki yüksek petrol
stoklarına, gerekse Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü OPEC’in petrol
üretimini kısacağı şeklindeki endişelerin azalmasına paralel, fiyatlar 60
dolar/varil düzeyine gerilemeye başladı, 2006 yıl ortalamasında ’Brent
türü’ ham petrol fiyatı 65.14 dolar/varil olarak gerçekleşti. Fiyatların
dünyadaki gelişimine bakıldığında, ham petrol fiyatları, 2004 yılının
ikinci yarısından itibaren 30 dolar/varil civarındaki seviyesinden hızlı
bir yükseliş eğilimine girdi. 2005 yılı son çeyreğinde 60 dolar/varil
düzeyinde bir duraklama gösterdikten sonra 2006 yılı temmuz ayında 75
dolar/varil civarına ulaştı. Rapora göre, petrol kaynaklarının
devamlılığının sağlanması modern dünyanın ekonomik ve siyasi dengelerini
etkileyen en önemli unsurlardan biri olarak görülüyor. 1970’ler öncesinde
bol ve ucuz olan petrol arzında, 1974 yılında Suriye ve Mısır’ın İsrail’e
karşı başlattıkları askeri müdahale ile (varili 2,5-3 dolar olan ham
petrol fiyatı 11-12 dolara yükselmişti) yaşanan birinci petrol krizi, İran
devrimi (ham petrol fiyatlarının varili 30-35 dolara kadar yükseldi) ile
1979 yılında yaşanan ikinci petrol krizi ekonomilerin petrole mutlak
şekilde bağlı olduğunu gösteriyor.
